Efes için, Türk Müzecisi Halil Ethem Bey'in Azmi !
Yayınlanma Tarihi: Salı, 22 Mart 2016
TOLGA MERT
Efes için, Türk Müzecisi Halil Ethem Bey'in Azmi !

 

20. yy’ın ilk çeyreği,

 

Osmanlı’nın ilk Türk Arkeoloğu ve Müzecisi Osman Hamdi Bey idi. İkinci olarak, ondan sonra yerine kardeşi Halil Ethem (Eldem) Bey getirildi.

 

Avusturyalılar’ın kazıları boyunca çıkarılan eserler izinli veya izinsiz Avusturya’ya götürülüyordu. Hatta kazı yerinde bir müzeci komiser olmasına rağmen, bu üzücü olaylar devam ediyordu.
Efes’te gönderilen eserlerin kazı komiserinden saklandığı haberi alınınca İstanbul Müze Müdürü Halil Ethem Bey Efes’e geldi.

 

Otto Bendorf ile görüşen Halil Ethem Bey sonraları olayı şöyle anlatmaktadır:

 

“Profesör Bendorf’la görüşme esnasında ‘Bulduğunuz güzel eserleri görebilir miyim’ dedim.

‘Buyurunuz göstereyim‘ dedi. Gece eline lamba alarak Ayasuluğ’daki evinde koca bir heykel, bir baş ve diğer eserleri gösterdi.

‘bunları alıp götürecek misiniz?’ deyince, bana cevabı: ‘Ben sefaretimden talimat bekliyorum’ oldu.
‘Öyle ise sizinle yarın görüşürüz’ diye dargın ayrıldım.

O sırada İzmir Valisi olan Sadrazam Kamil Paşa bir telgraf göstererek;

“Zat’ı Hazret’i Şehriyari, Avusturya İmparatoru’na hoş görünmek için, tekmil kazı mahsülünü kendisine hediye etmiştir’ dedi.

Mösyö Bendorf’a bir kağıt yazıp,’Vilayet kanalıyla İstanbul’dan aldığım telgraf üzerine dönüyorum, artık sizinle alışverişim yoktur’ dedim.

Bendorf istasyona geleref af diledi.

 

İzmir’e sürülmüş olan Kamil Paşa Abdülhamit’e atıp tutmuştu. Ben intikamımı sonradan şöyle aldım:

“Meşrutiyet olunca Avusturyalılar tekrar kazı için müracaat ettiler. Bendorf’un yerine gelen Prof. Rish’e olmaz’ diye cevap verdim. Avrupa’ya giderken Viyana’ya uğradım. Rish kazı müsaadesi için adeta yalvardığı zaman Bendorf rezaletini anlattım. Efes’te çıkan eserlerin bir kısmını müzeye iade ederseniz ruhsatname veririm’ dedim. Viyana müzeleri doğrudan doğruya Avusturya İmparatoru’nun malı olduğu için kimse buna cesaret edemezdi. Düşünüp taşındıktan sonra bir kısmını iade edebiliriz dediler. Bir albüm yolladılar, ‘ İşaret edilen 20 parça müstesna (ayrı tutulan), geri kalanını alabilirsiniz‘ dediler. Masrafları kendilerine ait olmak üzere Müze’ye kadar yollamasını taahhüt ettiler. Böylece 6-7 heykel geri geldi. “

 

Zorlu dönemlerde dahi yılmadan eserleri geri alabilen, tarihimize, arkeolojimize sahip çıkan, müzelerimizi koruyan, geliştiren Halil Ethem Bey’i saygı ile anıyorum …

-Tarihçi Tolga MERT

 

 

 

 

 

Yorumlar
KUŞADASI HABERLERİ
Bizi Takip Edin:
YAZARIN TÜM YAZILARI
Şahabettin SİVASİ ( Şahabettin DEDE) - Türk Bilgini 63 Yıl Önce Efes'te Bugün İYİ Kİ SELÇUKLUYUZ Turizm haftamız kutlu olsun 62 Yıl Önce Efes'te Bugün... TANRIÇA ARTEMİS’İN UYANIŞI EFES bölgesindeki antik mağaralar KÜLTÜR KENTİ OLACAĞIZ KÜLTÜR KENTİ OLACAĞIZ ÖĞRENCİ KENTİ SELÇUK EFES KURTULUŞ YOLU 15 Ağustos Kutsal Meryem Ananın göğe alınışı… EFES - POLLİO SU KEMERİNİ BEKLEYEN TEHLIKE? ÇİRKİNCE Efesli Herostratus Tarihin ilk Teröristi ANLAYACAK ve ANLATACAĞIZ Efes için, Türk Müzecisi Halil Ethem Bey'in Azmi ! "EFES' Lİ RUFUS ” - Hekim ve Anatomist - ARTEMİS TAPINAK ALANI HAKKINDA Tanrıça Efesli Artemis çok göğüslü müydü? İşte Ölümsüzlük Böyle Bir Şey AMAZON KADINLARI ve ARTEMİS İşgal ve Kurtuluş KURTULUŞ YOLU EFESLİ KADINLAR “Makyaj ve Takı” Efesli Zenodotos'u tanıyor musunuz? Resim ile kandırmak ! EFES – ROMA İMPATATORLUKLAR DEVRİ AYASULUĞ YANGINI Bu Topraklardan EFESLİ HERAKLEİTOS geçti. EFES FESTİVALLERİ SELÇUK, EFES CELSUS KÜTÜPHANESİ 'ne YAKIŞAN KÜTÜPHANE İSTİYOR !!! LİDYA’NIN EFES’İ FETHİ MÜZELER BİZİM KENT BİLİNCİMİZDİR MERYEM ANA EVİNİN BULUNUŞU DEMİRYOLU ve EFES MÜZESİ ŞİRİNCE TAŞ MEKTEP EĞİTİM TARİHİ ve MÜBADELE MÜZESİ Efes’te Efsane Bir Dağ - PANAYIR DAĞI Efes için, Türk Müzecisi Halil Ethem Bey'in Azmi ! Bir saat, Savaşın ve Ülkenin kaderini nasıl değiştirir? ! EFES'ten SELÇUK'a KALAN MİRAS: SİVRİSİNEKLER TANRIÇA ARTEMİS’İN UYANIŞI "HAYDİ MECLİS ODEON'A !" AYASULUĞ YANGINI Kuşadası’nda İtalyan askeri bandosu ESKİ SAAT KULESİ Efesli Herostratus Tarihin ilk Teröristi Efes’te mermeri bulan Aziz olur ! EFES KAZILARI TARİHİ SELÇUK'TA KÜTÜPHANE Mİ?