Prof. Acemoğlu'ndan 'ekonomik kriz' yorumu: Büyük ihtimalle henüz en kötü kısmı

Cumartesi, 01 Haziran 2019

Dünyada en çok alıntı yapılan 10 ekonomist arasında gösterilen, MIT (Massachusetts Teknoloji Enstitüsü) İktisat Profesörü Daron Acemoğlu, yüzde 15’e yaklaşan işsizlik oranı, yüzde 20’lerde gezen enflasyon ve 6 lirayı geçen dolar kuruna sahip Türkiye ekonomisinin gidişatına ilişkin değerlendirmesinde “Büyük ihtimalle henüz en kötü kısmı başlamadı” yorumunda bulundu.

“Kamu maliyesinin durumu, kamu kuruluşları aracılığıyla verilen örtük garantiler nedeniyle, göründüğünden bile kötü olabilir. Her şey sağlıksız ve çok riskli görünüyor” ifadelerini kullanan Acemoğlu, “Orta ölçekli bir sorunla, yabancı sermaye girişleriyle baş edilebilirdi. Fakat şimdi, Türkiye siyasetine ve ekonomisine yönelik güven dibe vurmuşken, bu ihtimal çok düşük” diye konuştu.

Prof. Acemoğlu’nun Agos'tan Yetvart Danzikyan’ın sorularına verdiği yanıtların bir kısmı şöyle:

Dolar/TL’nin yükselmesi ekonomi yönetimini de zorluyor. Önceki hafta Türkiye bankaları uluslararası piyasalarda 4,5 milyar ABD Doları sattı. Merkez Bankası’nın döviz rezervlerinin hızla eridiği belirtiliyor, bütçe de açık veriyor. 2018 ve 2019’un ilk dört ayı karşılaştırıldığında, toplam giderlerin yüzde 29 arttığı görülüyor. Bu sağlıklı bir gidişat mı?

Türkiye’de neredeyse beş yıldır bir “aşırı sıcak seçim ekonomisi” söz konusuydu. Bu, devlet harcamalarında ve kredilerde ekonominin ihtiyacının ötesinde bir genişleme anlamına geliyordu. Cari işlem açığı ve liranın değerinin düşmesi, bunun sonuçları. Kamu maliyesinin durumu daha da sorunlu; orada durum, kamu kuruluşları aracılığıyla verilen örtük garantiler nedeniyle, göründüğünden bile kötü olabilir. Her şey sağlıksız ve çok riskli görünüyor.

Türkiye’nin bir krize doğru sürüklendiği söylenebilir mi? 

Vaziyet pek iyi görünmüyor. Büyük ihtimalle henüz en kötü kısmı başlamadı. Yerel seçimler yaklaşırken hükümet çok harcama yaptı ve devlet bankaları kredileri genişletti – o kadar ki, özel bankaların uyguladığı sıkı politika, devlet bankalarının kredilerindeki artış nedeniyle reel sektörü etkilemedi. Fakat bu geçici bir durum. Kredi genişlemesi durduğunda –ki eninde sonunda bu olacak–, özellikle inşaat sektöründeki birçok şirketin bilançosundaki sorunların ne kadar derin olduğu ortaya çıkacak. O noktada Türkiye’nin orta ölçekli mi yoksa büyük bir sorunla mı karşı karşıya olduğu daha kolay görülebilecek (sorunun küçük olması ihtimalinin sıfıra yakın olduğunu varsayabiliriz).

Orta ölçekli bir sorunla, yabancı sermaye girişleriyle baş edilebilirdi. Fakat şimdi, Türkiye siyasetine ve ekonomisine yönelik güven dibe vurmuşken, bu ihtimal çok düşük. ABD ile Çin arasındaki ekonomik gerilim yükseliyor, ABD-İran ilişkileri de gerilmiş durumda. Bu iki gerilim global ekonomiyi ve bu çerçevede Türkiye’yi nasıl etkiler? 

Türkiye birçok başka gelişmekte olan ülke gibi şu anda çapraz ateş altında. Hem siyasi, hem de iktisadi açıdan bir belirsizlik döneminden geçiyoruz.

Birçok konuda berbat bir performans sergileyen Trump yönetiminin Ortadoğu’ya, özellikle İran’a yönelik politikaları da çok sorunlu. İzlediği saldırgan politikalar, uluslararası, küresel ve finansal sistemde riskler ve tehditler oluşturuyor. Bununla birlikte, ABD-Çin ilişkilerinde Trump’ı da aşan sorunlar var. Trump, o tipik, abartılı –ve bilgi eksikliğiyle malul– üslubuyla ticaret açığına odaklansa da, asıl mesele o değil. Asıl mesele, fikrî mülkiyet haklarının korunması ve teknoloji hırsızlığının engellenmesi. Neredeyse 20 yıldır süren bu meselenin üstüne gitmediği için ABD’nin önceki yönetimi de kabahatli. Çin’le yaşanan bütün gerginliğe rağmen, Trump da açık bir şekilde uğraşmıyor bu konuyla. Çin’in teknoloji hırsızlığı yani ABD ve Avrupa teknolojisini çalması ise Çin’den kaynaklanıyor; müzakerelerin merkezinde de bu mesele yer almalı. Fakat Çin’in tutumunu değiştirmeye yanaşmadığı tek konu bu. Çünkü söz konusu olan, Çin için varoluşsal bir mesele. Hakkında coşkulu –ve yine, genellikle bilgi eksikliğiyle malul– yorumlar yapılmasına ve araştırma-geliştirme ve benzer faaliyetlere yüz milyarlarca dolar akıtıyor olmasına rağmen, inovasyon ve teknoloji yaratma konusunda başarısız olan Çin, bu açığını, uluslararası şirketlerin fikrî mülkiyet haklarını ihlal ederek ve teknolojilerini çalarak kapatıyor. Bu konuda geri adım atmak, Çin’de bir krize yol açabilir. Geri adım atmamak ise ABD-Çin ilişkilerini çetrefilleştirecektir.

Trump yönetiminin meseleleri net olarak kavramakta zorluk çektiği göz önünde bulundurulursa, müzakerelerin sonucu, fikrî mülkiyet hakları ve teknoloji hırsızlığı meselelerine el atılmadan, ABD-Çin ticaret açığını kapamaya dönük birtakım yetersiz önlemler alınması olabilir. Fakat daha büyük bir ihtimalle, bu müzakereler, Türkiye ve birçok diğer gelişmekte olan pazarı çok belirsiz bir konuma sokacak olan, artan gerilimlerle sonuçlanacak. Belirsizliklerle dolu zamanlardan geçiyoruz.

Yorumlar
Yorum Yazın
İsim:
E-Mail:
Web site / Blog:
Mesajınız:
12 + 21 =
KUŞADASI HABERLERİ
Bizi Takip Edin:
Tarihte Bugün

Yazarlardan Son Yazılar
S. TAĞMAÇ SARAÇOĞLU
YENİ BİR GÖREV YENİ BİR LİMAN
S. TAĞMAÇ SARAÇOĞLU
İSMAİL TEZGEL
1 KASIM 1928 TÜRK HARF DEVRİMİNİN 91. YILINI KUTLUYORUZ
İSMAİL TEZGEL
ZİHNİ GAYMALI
KADIN ve CUMHURİYET !
ZİHNİ GAYMALI
İBRAHİM ERGÜL
EN GÜZEL SANATÇI
İBRAHİM ERGÜL
HALİL AKGÜN - Makale ve Öykü Yazarı
ÇOBAN
HALİL AKGÜN - Makale ve Öykü Yazarı
YAVUZ AKGÜN - Gazeteci / Yazar
Nesilleri Yetiştiren Öğretmenlere Daha Saygılı Bir Dünya Olması Dileklerimle…
YAVUZ AKGÜN - Gazeteci / Yazar
DOĞUŞ POLAT
YANLIŞ KULLANİLAN İKİ ATASÖZÜ VE TARİHE DAYANAN HİKAYESİ
DOĞUŞ POLAT
SİBEL KÖKLÜ (KLİNİK PSİKOLOG)
Hipokondri
SİBEL KÖKLÜ (KLİNİK PSİKOLOG)
AYDIN ALP - PSİKİYATRİ UZMANI
TAKINTILI KİŞİLİK (OBSESİF-KOMPULSİF KİŞİLİK BOZUKLUĞU)
AYDIN ALP - PSİKİYATRİ UZMANI
EROL ERCAN
Kadına Şiddete Karşı Mücadele Sınıf Mücadelesinden Ayrı Değildir
EROL ERCAN
ERCAN JAN AKTAŞ
FRANSA'DA GREV
ERCAN JAN AKTAŞ
TOLGA MERT
63 Yıl Önce Efes'te Bugün
TOLGA MERT
Yavuz Babür Doğrul
Ani Dönüşler, Milli Savruluşlar…
Yavuz Babür Doğrul
SELİM ÖZYILMAZ
Aydın Sanayi Odası Reform Paketinden Memnunmuş!
SELİM ÖZYILMAZ
FATİH DÖNMEZ - Tiyatrocu/Aktör
KANLICA MEYDANINDAN SEÇİM HABERLERİ
FATİH DÖNMEZ - Tiyatrocu/Aktör
VELİ TOSUNER - Diş  Hekimi
AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞINDA DOĞRU BİLİNEN YANLIŞLAR
VELİ TOSUNER - Diş Hekimi
LEYLA DİANA GÜCÜK - Jazz Programı Yapımcısı
Terje Rypdal / Odyssey
LEYLA DİANA GÜCÜK - Jazz Programı Yapımcısı
GÜL KABACAOĞLU OĞAN
Sevmeyi Öğretelim
GÜL KABACAOĞLU OĞAN
PELİN BAL - BİREYSEL ANTRENÖR
Egzersiz ve Çocuk Üzerine İpuçları
PELİN BAL - BİREYSEL ANTRENÖR
YÜCEL ÖZDEMİR - HALKBİLİMCİ
“HALLOWEN” CADILAR BAYRAMI, FOLKLOR, GELENEK
YÜCEL ÖZDEMİR - HALKBİLİMCİ
HALİL AKGÜN - ŞİİR BAHÇESİ
BİR ZAMANLAR İSKELEDE BALIK AVLARDIK
HALİL AKGÜN - ŞİİR BAHÇESİ
EFE TORUNBALCI - Uz.Diyetisyen
EFE TORUNBALCI - Uz.Diyetisyen
ZEYNEP İNAK - GAZETECİ YAZAR
SİYAH BEYAZ VE ŞİFO MEHMET
ZEYNEP İNAK - GAZETECİ YAZAR
DUYGU YILMAZ (DİYETİSYEN)
RAMAZANDA BESLENME
DUYGU YILMAZ (DİYETİSYEN)
AV. ECEM SÖYLETEN AKGÜN
İş Davalarında Zorunlu Arabuluculuk
AV. ECEM SÖYLETEN AKGÜN
BESİM ALTUNÖZ
Second Hand / İkinci El
BESİM ALTUNÖZ
DOĞANAY EREL KARATE ANTRENÖRÜ
ATLETİK PERFORMANS VE BİLİM İLİŞKİSİ
DOĞANAY EREL KARATE ANTRENÖRÜ
FAHRİ ÖNER
MAVİ VE GRİ
FAHRİ ÖNER
VEDAT KAZANCIOĞLU
YEREL BALIKÇILAR KORUNMALI
VEDAT KAZANCIOĞLU
SALİHA ÜNAL - SANAT TARİHÇİ - ARKEOLOG
Tanrıların en büyüğüdür. Zeus...
SALİHA ÜNAL - SANAT TARİHÇİ - ARKEOLOG
SEYFİ GENÇ
Roman Yazmak İsteyenler İçin 12 İpucu
SEYFİ GENÇ
EMRAH TUNCER
Bawer’in Üç İsmi
EMRAH TUNCER
AKIN GÜRE
Umutlu Olmaya Mecburuz
AKIN GÜRE
YELİZ ORHAN
YOLUN SONU
YELİZ ORHAN
SEDAT SEZGİN
Şanslı Tish ya da Bizim Bahtsızlığımız
SEDAT SEZGİN
MUSTAFA TANER ÖZBEK
Modern Çağın En Büyük Tehlikesi
MUSTAFA TANER ÖZBEK
BEHLÜL DEĞERLİ
EY KILIÇTAROĞLU...!
BEHLÜL DEĞERLİ
ARAT SAADETYAN
Hani Şampiyona Karar Verilmişti Bu Ligde?
ARAT SAADETYAN
SİLVAN GÜNEŞ - BİYOGRAFİ YAZARI
Atatürk’ün 27 Aralık 1919’da Ankara’ya Gelişi ve Seymen Hareketleri
SİLVAN GÜNEŞ - BİYOGRAFİ YAZARI
ZUHAL ÖZDEN - SENARİST
"Hayat Planı Bozar"
ZUHAL ÖZDEN - SENARİST
AYDIN AVCI
Batı- Doğu Batum Karadeniz-Erzurum-Sivas-Ankara Kültür Turu ve Lezzet Dur. (3)
AYDIN AVCI
SERKAN DOĞAN
Dersim; Dağlar İçindeki Güzellikler Diyarı
SERKAN DOĞAN
ÖZGÜR KURTULUŞ
Çevrimiçi Siyasi Reklamlar Demokrasiyi Zehirliyor mu?
ÖZGÜR KURTULUŞ
DOĞAN AKHANLI
Deniz Gezmiş, Nil Yalter ve Göçmen Hayatlar
DOĞAN AKHANLI
FAİK AKÇAY
Yerel Yönetim Hizmetleri Yerel Yetkililerce Yürütülmeli
FAİK AKÇAY
MUSTAFA GÜÇLÜ
Geceyle Düşen Çığlık
MUSTAFA GÜÇLÜ
SAMİ GÖCEKLİ
ESNAFA ZULÜM YAPMAYIN!
SAMİ GÖCEKLİ
UYGAR YENİ
İnsan, Kendi Beynine Kolayca Kanan Bensiz Bir Hayvandır!
UYGAR YENİ