TÜRKLERDE EĞİTİM VE BİLİM
Yayınlanma Tarihi: Çarşamba, 07 Ağustos 2013
YAVUZ AKGÜN - Gazeteci / Yazar
TÜRKLERDE EĞİTİM VE BİLİM

“Yükselmiş, ilerlemiş medeni bir millet olarak medeniyet düzeninin üzerinde yaşayacağız. Bu hayat ancak ilim ve fen ile olur. İlim ve fen nerede ise oradan alacağız ve her millet ferdinin kafasına koyacağız.”

Mustafa Kemal Atatürk

 

 

Türklerde İslamiyet’e geçiş öncesi döneme ait bilimsel alanda yapılmış çalışmalar kayıtlarda yoktur. Ancak her ne kadar belgeler eksik olsa da Türklerin bilimden yoksun olduklarını göstermez. Nitekim Ergenekon Destanına yansıyan Türklerin dağı eritecek madencilik bilgisine sahip olmaları, göçebelikten yerleşik hayata geçerek şehirler kurmaları, hayvancılık ve tarımda belirli bir düzeye gelmeleri bilgi seviyeleri hakkında dolaylı belgeler oluşturmaktadır. Diğer taraftan kendilerine özel “Oniki Hayvanlı Takvim” kullanmaları da astronomi alanında bilgi düzeyleri hakkında ipuçları vermektedir. Göktürklerin, Türk eğitimine yaptıkları en önemli katkı, 38 harfli gelişmiş bir alfabe bulup kullanarak, tarihte bilinen en eski yazılı eserleri Orhun Anıtlarını bize bırakmalarıdır. Uygurların kendilerine özgü oluşturdukları alfabe ile kâğıt üzerine yazmaları, Avrupa’dan yüzyıllar önce kitap basmaları kültür ve medeniyet düzeylerini ortaya koyan diğer bilgilerdir.

 

Türklerin İslam kültür ve medeniyetle tanışması, sınırlı eğitim ve bilim çalışmalarının yaygınlaşmasını, eğitimin kurumsallaşmasını sağlamıştır . Selçuklular ve Osmanlılar, Türk ve İslam uygarlığı en mükemmel eğitim ve bilim kurumlarını kurmuşlardır. Bu dönemin eğitim sistemi Avrupa eğitim sisteminin gelişiminde örnek olmuştur. Arapça’da “ders okunan yer” anlamına gelen “medrese” ilk başta Türklerin çoğunlukta oldukları Maveraünnehir ve Horasan şehirlerinde kurulmuş; Selçukluların Anadolu’ya gelmesiyle bu topraklarda gittikçe yaygınlaşmıştır. Kurulan medreselerde başta tıp olmak üzere matematik, astronomi gibi pek çok alanda bilimler okutulmuş; ilk defa burs imkânı sunulmuş ve kütüphaneciliğe çok önem verilmiştir.

 

Türkler İslamiyet sonrası dönemlerde bilimin hemen her sahasında önemli bilim adamları ve filozoflar yetiştirmişler ve dünya bilimine katkıda bulunmuşlardır. 11.yüzyılda Melikşah’ın kurdurduğu İsfahan Gözlemevi (rasathane), 15. yüzyılda Uluğ Bey’in kurdurttuğu Semerkand Gözlemevi, 3.Murat zamanında açılan İstanbul Gözlemevi Astronomi alanında çalışmalara imkan sağlamıştır.

 

Gerek Selçuklularda gerekse Osmanlılarda padişahların eğitimli olması, sanatla uğraşmaları, görgü sahibi ve deneyimli olmaları da eğitime verilen önemin bir diğer göstergesidir. Padişah hocaları vezirlerden ve diğer yüksek memurlardan daha üstün bir dereceye sahip olmuştur. Osmanlı devlet adamlarının büyük bölümü “enderun” adı verilen saray mektebinden yetişmişlerdir.

 

Her ne kadar 17. yüzyıldan itibaren Osmanlılarda eğitim ve bilim gerilemeye başlasa da 18. yüzyılın sonlarına doğru Osmanlılarda, Batı modelinde yeni bir eğitim sistemi kurma çabaları başlamıştır. Eğitimdeki modernleşme hareketleri sonucunda, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasıyla çağdaş standartlarda eğitim öncelikli amaçlar arasında yer almıştır.

Yorumlar
KUŞADASI HABERLERİ
Bizi Takip Edin:
YAZARIN TÜM YAZILARI
Nerede o eski günler demek geliyor içimden… Sevginizden Çalanları Hayatınızdan Uzaklaştırın! İLK İZLENİM YANSIMALAR EYLÜL AYI VE DOĞANIN SESSİZ ÇIĞLIĞI TAŞ TAŞI, LAF TAŞIMA GÜLMELERİMİZ BİLE SAKLI KALMIŞ HAYALERİMİZDE BAŞARI; SABRETMEK VE İNANMAKTA GİZLİDİR GİZLİ YAŞAM DURAĞIMIZDIR YALNIZLIKLARIMIZ KENDİNİ SORGULAMIYORSAN KAYIPSIN DEMEKTİR “İNSANLIK HAFİFLİYOR” İNSANLAR VE DEĞİŞİM BAŞKASININ HESABINA YAŞAMAYIN Yarın 24 Temmuz Basın Bayramı, Sansürün Kaldırılmasının 109. yılı FUTBOLU SEVEN, BAŞARILI OLMAK İSTEYEN AİLE VE ÇOCUKLARA TAVSİYELERİM İNSAN POLİTİK BİR VARLIKTIR KUŞADASI DENİZCİLİK BAYRAMI VE 6.000 BALIK YAVRUSUNUN VERDİĞİ MESAJ DÜNYA ÇEVRE GÜNÜ KUTLAMALARI 40 YIL SONRA OLMAYABİLİR! 23 NİSAN BİZLERE MUSTAFA KEMAL ATATÜRK’ÜN ARMAĞANIDIR KUŞADASI GENÇLİKSPOR BAL LİGİNDE KALACAK GÜVERCİNADA TURİZMDE ODAK NOKTAMIZ OLMALIDIR AVUKAT NİLGÜN ÖĞÜNÇLÜ’YE VERİLEN TEPKİLERİ ANLAYABİLMİŞ DEĞİLİM KUŞADASI TURİZMİNDE YENİ ATILIM ŞARTTIR KUŞADASI’NI YARATICI ŞEHİRLER ARASINA SOKMAMIZ GEREKİYOR GÜLE GÜLE ENGİN AMCA KUŞADASI’NIN TURİZMDEKİ YERİNİ TEKRAR MARKA DEĞER OLARAK KAZANDIRMALIYIZ YÜKSEK SU FATURALARI CAN YAKIYOR, SARIÇAY BARAJI PROJESİ BİTİRİLMELİDİR ATATÜRK BULVARI VE SAHİL PROJESİ YAYALARIN YÜRÜYÜŞ ALANI GASP EDİLİYOR! ÖZELLİKLE DE İNÖNÜ BULVARI'NDA! KUŞADASI'NDA TRAFİK SORUNLARI SAHTE VE GERÇEK GAZETECİLER Kuşadası Tariş Alanı Projesi Üzerine NEREDE O ESKİ BAYRAM COŞKULARI ! KUŞADASI’NDA MODERN HANUTÇULUK FURYASI KUŞADASI’NDA KORSAN EMLAKÇI SAYISI ARTTI KUŞADASISPOR İLE İLGİLİ YAZMIYOR MUŞUM!! CAFERLİ YENİ YÜZÜYLE ÇOK KONUŞULACAK MAÇI HAKEM DEĞİL FUTBOLCULAR YÖNETTİ! "MEVLANA'YI YENİDEN KEŞFETMEK" KÖTÜ ANTRENÖR SPORDAN EDER! CAZ'A YOLCULUK SİYASETTE NEDEN PARTİ DEĞİŞTİRİLİR? Yaşamın kıyısında sevgiyi sorgulamak TÜRKLERDE EĞİTİM VE BİLİM “SUYU AKIŞINA BIRAKALIM” SİYASETİN AMACI SİYASET VE FELSEFE İLİŞKİSİ SANAL ALEM DUVARLARI KENDİNİ MUTLU ETME GÜCÜ İRADE